تألیف · علم اطلاعات و دانش‌شناسی
فرهنگ علم اطلاعات
یک نقشهٔ مفهومی برای ورود به ادبیات علم اطلاعات؛ از داده و دانش تا بازیابی اطلاعات، هوش مصنوعی و اخلاق.
تألیف رضا جاویدی · نشر چاپار
۰۱ / اندیشهٔ کتاب
از اصطلاح به فهم
این فرهنگ برای یافتن اصطلاح، فهم زمینهٔ مفهومی آن و آغاز مطالعهٔ تخصصی نوشته شده است. مدخل‌ها نام فارسی، برابر انگلیسی و توضیح مفهومی دارند؛ خواننده می‌تواند از یک واژه شروع کند یا موضوعی را در پیوند با مفاهیم نزدیکش دنبال کند.
«هدف من ساختن نقشه‌ای برای ورود به ادبیات علم اطلاعات بوده است.»
۰۲ / دامنه
فنی، مفهومی، انسانی
مفاهیم فنی در کنار رفتار کاربران، فلسفه و پیامدهای اجتماعی اطلاعات قرار می‌گیرند. ساختار موضوعی کتاب کمک می‌کند جایگاه هر اصطلاح در این حوزهٔ گسترده روشن شود.
اطلاعات، داده و دانش
مفاهیم بنیادین و تمایزهایی که بنیان مطالعهٔ تخصصی را شکل می‌دهند.
سازماندهی و بازیابی
فراداده، رده‌بندی، جست‌وجوی معنایی، جست‌وجوی برداری و ارزیابی بازیابی.
فناوری و مسئولیت
هوش مصنوعی، زبان، وب معنایی و پرسش‌های اخلاقی و اجتماعی اطلاعات.
۰۳ / روش استفاده
دو مسیر برای خواندن
هر مدخل می‌تواند نقطهٔ شروع باشد: نام فارسی، برابر انگلیسی و توضیح مفهومی، امکان مراجعهٔ سریع و ادامهٔ جست‌وجو در منابع تخصصی را فراهم می‌کنند.
مطالعهٔ موضوعی
یک حوزه را انتخاب کنید، جایگاه اصطلاحات را بشناسید و مفاهیم مرتبط را پی بگیرید.
مراجعهٔ الفبایی
اصطلاح را با نام فارسی یا برابر انگلیسی آن پیدا کنید و از همان مدخل مطالعه را آغاز کنید.
۰۴ / فهرست فصل‌ها
۲۰ فصل، یک نقشهٔ پیوسته
- اطلاعات و مفاهیم بنیادین
- داده، پایگاه داده و مدیریت داده
- دانش، شناخت و معرفت‌شناسی
- نظریه اطلاعات، ارتباط و کدگذاری
- علم اطلاعات، ارتباط علمی و سنجش علم
- سازماندهی دانش، فراداده و رده‌بندی
- بازیابی اطلاعات، جست‌وجو و ارزیابی
- زبان، معنا، نشانه‌شناسی و پردازش زبان طبیعی
- هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و علوم شناختی
- وب، داده پیوندی و فناوری معنایی
- منطق، ریاضیات و نظریه محاسبات
- سایبرنتیک، نظریه سیستم‌ها و پیچیدگی
- تحلیل داده، داده‌کاوی و مدل‌سازی
- اخلاق، حاکمیت، امنیت و سیاست اطلاعات
- فناوری اطلاعات، زیرساخت‌ها و سامانه‌های کاربردی
- فلسفه اطلاعات، جامعه و فرهنگ اطلاعاتی
- اشخاص و اندیشمندان کلیدی
- رفتار اطلاعاتی، کاربرپژوهی و تجربه اطلاعات
- روش تحقیق در علم اطلاعات و دانش‌شناسی
- مفاهیم تکمیلی و میان‌رشته‌ای
از مفاهیم بنیادین تا روش تحقیق و موضوع‌های میان‌رشته‌ای، هر فصل مسیر ورود به یک حوزه را فراهم می‌کند.
۰۵ / مخاطبان
برای شروع و ادامهٔ مطالعه
فرهنگ، همراه مراجعه و مطالعه است. توضیح اصطلاحات راه را برای خواندن عمیق‌تر منابع تخصصی باز می‌کند.
دانشجویان
برای ساختن بنیان مفهومی و مرور اصطلاحات درسی.
پژوهشگران
برای یافتن واژگان، انتخاب کلیدواژه و تدوین چارچوب نظری.
خوانندگان علاقه‌مند
برای شناخت حوزه و پیدا کردن مسیر مطالعهٔ بیشتر.
۰۶ / مسیر پیشنهادی
از جست‌وجو تا مسئولیت
برای یک مطالعهٔ موضوعی، می‌توان از جست‌وجوی معنایی به مدل‌های زبانی، سپس گراف دانش و در نهایت شفافیت الگوریتمی رفت؛ مفاهیم فنی در پیوند با پرسش‌های مسئولیت اطلاعات.
بازیابی اطلاعات
هوش مصنوعی
وب و فناوری معنایی
اخلاق اطلاعات
۰۷ / مشخصات و ناشر
شناسنامهٔ کتاب
- عنوان
- فرهنگ علم اطلاعات
- مؤلف
- رضا جاویدی
- زبان کتاب
- فارسی
- ناشر
- نشر چاپار
- چاپ
- اول، ۱۴۰۵
- صفحات
- ۵۶۰
- ساختار
- ۲۰ فصل موضوعی
- ISBN
- 978-600-276-325-9
۰۸ / از مؤلف
رضا جاویدی
رضا جاویدی پژوهشگر علم اطلاعات، مدرس دانشگاه، عکاس تئاتر و کارگردان است. این کتاب بخش تألیفی فعالیت او در علم اطلاعات و دانش‌شناسی را معرفی می‌کند.
اثر مرتبط